Nasze serwisy używają informacji zapisanych w plikach cookies. Korzystając z serwisu wyrażasz zgodę na używanie plików cookies zgodnie z aktualnymi ustawieniami przeglądarki, które możesz zmienić w dowolnej chwili. Więcej informacji odnośnie plików cookies.

Obowiązek informacyjny wynikający z Ustawy z dnia 16 listopada 2012 r. o zmianie ustawy – Prawo telekomunikacyjne oraz niektórych innych ustaw.

Wyłącz komunikat

 
 

Logowanie

Logowanie za pomocą Centralnej Usługi Uwierzytelniania PRz. Po zakończeniu pracy nie zapomnij zamknąć przeglądarki.

Budownictwo i Inżynieria Środowiska

Budownictwo i Inżynieria Środowiska
2014.69, DOI: 10.7862/rb.2014.69

WYKORZYSTANIE ODŁOGÓW W KRAJOBRAZIE ROLNICZYM W PLANOWANIU ARCHITEKTURY EKOLOGICZNEJ

Jolanta ADAMCZYK, Radosław KURZYP

DOI: 10.7862/rb.2014.69

Streszczenie

Architektura ekologiczna powstała w wyniku zjawiska silnego niszczenia środowiska

przyrodniczego. Taka architektura pod koniec 20. wieku, przede wszystkim

kładła nacisk na ideę połączenia przestrzeni przekształconej przez człowieka z naturalną

przestrzenią przyrodniczą. W Polsce, w wyniku przemian politycznych

i gospodarczych, jakie nastąpiły w końcu lat 80. i 90. XX wieku, pojawiło się

w krajobrazie rolniczym dużo powierzchni odłogów, które ulegają spontanicznej

sukcesji wtórnej, prowadzącej do powstawania licznych zbiorowisk roślinnych.

Rola ekologiczna odłogów nie jest jeszcze w pełni poznana. Celem niniejszej pracy

było określenie znaczenia ekologicznego odłogów oraz ocena możliwości wykorzystywania

ich w planowaniu architektury ekologicznej. Obserwacje odłogów

były prowadzone w latach 2012-2013 w strefach otaczających wszystkie parki

krajobrazowe w województwie łódzkim. Do analizy danych zastosowano hierarchiczną

analizę skupień metodą War. Dla oceny preferencji gatunków roślin do

wyodrębnionych klasterów (prezentujących określone warunki środowiska) zastosowano

zaproponowany przez Dufrene i Legendre indeks IndVal. Badania roślinności

odłogów wyodrębniły 3 główne grupy strukturalne zbiorowisk roślinnych.

We florze odłogów nie zanotowano chronionych, zagrożonych lub rzadkich gatunków

roślin. Obserwowane odłogi nie stanowią zatem ostoi dla takich gatunków.

Mimo to, niektóre wyodrębnione grupy odłogów mogą pełnić ważną rolę

w ochronie różnorodności biologicznej i przemieszczaniu się organizmów. Powinny

one pozostać bez ingerencji człowieka. Pozostałe, a zwłaszcza te porośnięte

roślinnością z obcego pochodzenia, inwazyjnymi gatunkami roślin mogą być

wykorzystywane w budownictwie ekologicznym, bez znaczących strat dla przyrody.

Pełny tekst (pdf)

Literatura

[1] Biskupski A.: Agrotechniczne sposoby przywracania zdolności produkcyjnej glebom

odłogowanym, Studia i raporty IUNG-PIB, 2007, z. 8, s. 193-206.

[2] Czarnecka J.: Miedze Wołynia zachodniego jako siedliska rzadkich nawapiennych

gatunków roślin, Woda-Środowisko-Obszary Wiejskie, 2011, t. 11, nr. 2,34, s. 43-

52.

[3] Dufrene M., Legendre, P.: Species assemblages and indicator species: the need for

a flexible asymmetrical approach. Ecological Monographs, 1997, nr 67, s. 345-356.

[4] Faliński J.B.: Interpretacja współczesnych przemian roślinności na podstawie teorii

synantropizacji i teorii syndynamiki, Prace Geograficzne, 2001, nr. 179, s. 31-52.

[5] Flis J.: Szkolny słownik geograficzny. 1985.

[6] Hamre L.N., Harvolsen R., Edwardsen A., Rydgren K.: Planta species richness,

composition and habitat specyfity in a Norwegian agricultural landscape, Agriculture

Ecosystem and Environment, 2010, 138, 3-4, s. 189-196.

[7] Harkot W., Lipińska H., Wyłupek T.: Kierunki zmian użytkowania ziemi na tle naturalnych

warunków rolniczych przestrzeni produkcyjnej Lubelszczyzny, Acta Sci.

Pol. Administratio Locorum, 2011, nr 10,1, s. 5-16.

[8] Hejda M., Pyšek P.: What is the impact of Impatiens glandulifera on species diversity

of invaded riparian vegetation ? Biological Conservation, 2006, s. 143-152.

[9] Iwanek M.: w poszukiwaniu znaczenia architektury ekologicznej – ciągłość historyczna

architektury współczesnej, Teka Kom. Arch. Urb. Stu. Krajobr. – OL PAN,

2009, s. 43-49.

[10] Jaros S., Woch F.,: Analiza przyczyn odłogowania gruntów rolnych w województwie

świętokrzyskim na przykładzie gminy Kije, Studia i Raporty IUNG-PIB, 2010,

z. 24, s. 25-49.

[11] Jermaczek D.,: Analiza rozmieszczenia i struktury zadrzewień powstałych na odłogowanych

gruntach porolnych w okolicach Łagowa w latach 1990-2007, Przegląd

Przyrodniczy, 2007, nr 18, s. 29-53.

[12] Kistowski M.,: Kolizje i konflikty środowiskowe w planowaniu przestrzennym na

obszarach przyrodniczo cennych, Czasopismo Techniczne Wydawnictwo Politechniki

Krakowskiej, 2007, nr 7, s. 249-255.

[13] Kleijn D., Verbeek M.: Factors affecting the species composition of arable field

boundary vegetation, Journal of Applied Ecology, 2000, t. 32, nr. 2, s. 256-266.

[14] Krysiak S.: Odłogi w krajobrazach Polski środkowej – aspekty przestrzenne, typologiczne

i ekologiczne, Problemy Ekologii Krajobrazu, 2011, t.31, s. 89-96.

[15] Marshall E.J.P.: Introducing fields margin ecology in Europe, Agriculture Ecosystem

and Environment, 2002, 89, 1/2, s. 1-4.

[16] Mirek Z., Piękoś-Mirkowa H., Zając A., Zając M.: Flowering plants and pteridophytes.

A checklist, Kraków, Inst. Bot. PAN, 2002, s. 442.

[17] Ratyńska H.,: Wyspy środowiskowe jako element krajobrazu, próba typologii

i zróżnicowanie szaty roślinnej [w:] Wyspy środowiskowe . Bioróżnorodność i próby

typologii. J. Banaszak (red.), Bydgoszcz, 2002, s. 239-260.

[18] Ward J., H.: Hierarchical Grouping to optimize an objective function, Journal of

American Statistical Association, 1963, nr 58,301, s. 236-244.

[19] Weiner J.: Życie i ewolucja biosfery, PWN, 2003, s. 608.

Podsumowanie

TYTUŁ:
WYKORZYSTANIE ODŁOGÓW W KRAJOBRAZIE ROLNICZYM W PLANOWANIU ARCHITEKTURY EKOLOGICZNEJ

AUTORZY:
Jolanta ADAMCZYK (1)
Radosław KURZYP (2)

AFILIACJE AUTORÓW:
(1) Społeczna Akademia Nauk w Łodzi

WYDAWNICTWO:
Budownictwo i Inżynieria Środowiska
2014.69

SŁOWA KLUCZOWE:
grunty porolne, sukcesja wtórna, krajobraz kulturowy, parki
krajobrazowe, budownictwo ekologiczne

PEŁNY TEKST:
http://doi.prz.edu.pl/pl/pdf/biis/148

DOI:
10.7862/rb.2014.69

URL:
http://dx.doi.org/10.7862/rb.2014.69

DATA WPŁYNIĘCIA DO REDAKCJI:
2014-06-02

PRAWA AUTORSKIE:
Oficyna Wydawnicza Politechniki Rzeszowskiej, al. Powstańców Warszawy 12, 35-959 Rzeszów

POLITECHNIKA RZESZOWSKA im. Ignacego Łukasiewicza; al. Powstańców Warszawy 12, 35-959 Rzeszów
tel.: +48 17 865 11 00, fax.: +48 17 854 12 60
Administrator serwisu: